การจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญมีรูปแบบการเรียนการสอนที่มุ่งเน้นการจัดประสบการณ์ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์โดยตรงด้วยการจัดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม โดยมีครูทำหน้าที่เป็นผู้สร้างบรรยากาศแห่งการเรียนรู้ ส่งเสริม สนับสนุน ให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม สร้างองค์ความรู้ได้ด้วยตนเอง
การจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นผู้สร้างองค์ความรู้ด้วยตนเองนั้น ผู้เรียนจะเรียนรู้ด้วยความกระตือรือร้น สร้างความหมายของความรู้ด้วยตนเอง และสร้างความรู้ของตนเองด้วยกระบวนการ ผู้เรียนจะมีส่วนร่วมในการเรียนรู้อย่างกระตือรือร้น แทนที่จะเป็นผู้คอยรับจากครูเพียงฝ่ายเดียว องค์ประกอบที่สำคัญของการเรียนรู้ด้วยการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ 6 ประการคือ
1. การจัดสถานการณ์ (Situation) การจัดสถานการณ์หรือสร้างสถานการณ์เพื่อการเรียนรู้ จะช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้จากการเชื่อมโยงความรู้เดิมเข้ากับสถานการณ์ที่พบ สถานการณ์ปัญหาจึงเปรียบเสมือนประตูสู่เนื้อหา โดยสถานการณ์ปัญหาที่สร้างขึ้นอาจมีหลายลักษณะ ดังนี้
- เป็นสถานการณ์ปัญหาเดียวที่ครอบคลุมเนื้อหาทั้งหมดที่เรียน
- เป็นสถานการณ์ที่มีหลายระดับ สำหรับระดับมือใหม่ ระดับเชี่ยวชาญ หรือแบ่งออกเป็นลำดับ ง่าย ปานกลาง ยาก เป็นต้น
- เป็นสถานการณ์ที่มีหลายสภาพบริบท ที่ผู้เรียนเผชิญในสภาพจริง
- เป็นสถานการณ์ปัญหาที่เป็นเรื่องราว
2. การจัดกลุ่มผู้เรียน การพิจารณาในการจัดกลุ่มผู้เรียนนั้น จะจัดกลุ่มผู้เรียนในลักษณะใด เป็นกลุ่มทั้งชั้น เป็นรายบุคคล หรือเป็นทีมนั้น จะใช้ระบบการจัดอย่างไรนั้นขึ้นอยู่กับความเหมาะสม และสถานการณ์ที่จัดไว้รวมถึงคำนึงถึงสื่อที่มีอยู่
3. การเชื่อมโยง เป็นกิจกรรมแรกที่ใช้ในการเชื่อมโยงความรู้เดิมของนักเรียนและเชื่อมโยงระหว่างเรื่องที่นักเรียนรู้อยู่เดิมแล้วกับสิ่งที่จะได้เรียนรู้จากการอธิบาย
4. การใช้คำถาม การถามคำถามนั้นควรใช้ดำเนินการในทุกขั้นตอนของการจัดกระบวนการเรียนรู้เพื่อเป็นการกระตุ้นให้ผู้เรียนได้คิดตลอดการจัดการเรียนรู้ ทำให้กิจกรรมการเรียนเป็นไปอย่างมีชีวิตชีวา
5. การแสดงออก เป็นขั้นตอนที่ให้นักเรียนได้บันทึกและแสดงออกซึ่งความสามารถให้ผู้อื่นได้เห็นได้รู้เรื่องในสิ่งที่ตนรู้หรือได้ปฏิบัติมาแล้วโดยการนำเสนอด้วยปากเปล่า แสดงบทบาทสมมติ หรือแผนผังมโนทัศน์ต่างๆ
6. การสะท้อนความคิด นักเรียนทำการสะท้อนความคิดโดยการอธิบายสถานการณ์ของตนเองที่ได้จากการฟังเพื่อนพูดสิ่งที่จำได้จากกระบวนการคิด ความรู้สึก ภาพจินตนาการ เจตคติ ทักษะ หรือความคิดที่บอกกล่าวว่าได้เรียนรู้อะไรไปบ้าง และเรื่องที่อยากรู้คืออะไร เป็นต้น
แหล่งอ้างอิง
วัชรา เล่าเรียนดี.
เทคนิคและยุทธวิธีพัฒนาทักษะการคิดการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ. คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2548
สุมาลี ชัยเจริญ.
เทคโนโลยีการศึกษา หลักการ ทฤษฎีสู่การปฏิบัติ. ขอนแก่น : หจก.โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา, 2551.
แหล่งสืบค้นเพิ่มเติม
การจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ
ลักษณะของกิจกรรมที่เน้นผู้เรียนป็นสำคัญ